Upadek seniora może wydarzyć się nagle, nawet podczas zwykłego przejścia z łóżka do łazienki czy wstawania z fotela. Dla opiekunki najważniejsze jest wtedy zachowanie spokoju, szybka ocena sytuacji i sprawdzenie, czy podopieczny nie doznał urazu wymagającego pomocy medycznej.

Nie każdy upadek kończy się złamaniem czy poważnym obrażeniem, ale u osób starszych jego skutki mogą być groźniejsze niż u młodszych. Warto więc wiedzieć, jak reagować bezpośrednio po zdarzeniu, kiedy nie należy samodzielnie podnosić seniora oraz co może zwiększać ryzyko kolejnych upadków.

Dlaczego seniorzy upadają? Najczęstsze przyczyny

Ryzyko upadku rośnie wraz z wiekiem przede wszystkim z powodu pogorszenia równowagi, osłabienia mięśni i wolniejszej reakcji organizmu. Znaczenie mają także zaburzenia wzroku, choroby neurologiczne, problemy ze stawami oraz zawroty głowy. U części seniorów przyczyną jest również spadek ciśnienia po szybkim wstaniu z łóżka lub fotela.

Ważnym czynnikiem są leki. Preparaty nasenne, uspokajające, przeciwdepresyjne oraz niektóre leki obniżające ciśnienie mogą powodować senność, osłabienie lub zaburzenia równowagi. Ryzyko zwiększa też odwodnienie, infekcja, niedożywienie i nagłe pogorszenie ogólnej kondycji.

Duże znaczenie ma otoczenie seniora. Śliskie podłogi, luźne dywaniki, słabe oświetlenie, wysokie progi, brak poręczy w łazience czy źle dobrane obuwie należą do typowych przyczyn domowych upadków. Opiekunka powinna więc obserwować zarówno stan podopiecznego, jak i warunki, w których porusza się on na co dzień.

Upadki seniorów – dlaczego stanowią tak duże zagrożenie?

Upadki należą do najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia osób starszych. Według WHO każdego roku na świecie dochodzi do około 37,3 mln upadków na tyle poważnych, że wymagają pomocy medycznej, a największą liczbę śmiertelnych zdarzeń odnotowuje się wśród osób po 60. roku życia. Dane CDC pokazują z kolei, że w Stanach Zjednoczonych więcej niż co czwarta osoba po 65. roku życia upada przynajmniej raz w roku.

Wiek zwiększa również ryzyko poważnych następstw takiego zdarzenia. Upadek może prowadzić do złamania, urazu głowy, hospitalizacji i ograniczenia samodzielności seniora. Do najważniejszych czynników ryzyka należą osłabienie mięśni i równowagi, zaburzenia wzroku, problemy z chodzeniem, zawroty głowy oraz niektóre przyjmowane leki. Znaczenie ma również otoczenie: śliska podłoga, luźne dywaniki, słabe oświetlenie czy brak odpowiednich uchwytów zwiększają prawdopodobieństwo wypadku.

Dla opiekunki ważna jest więc codzienna obserwacja. Chwiejny chód, podpieranie się o meble, trudności przy wstawaniu czy zgłaszane przez seniora zawroty głowy mogą wskazywać na zwiększone ryzyko upadku. Wychwycenie takich sygnałów pozwala wcześniej zgłosić problem i zadbać o bezpieczniejsze warunki poruszania się podopiecznego.

Senior upadł – co robić? 

Praca w opiece w Niemczech wymaga przygotowania także na sytuacje nagłe. Upadki są jednym z najczęstszych zagrożeń u osób starszych — według CDC co roku doświadcza ich ponad 1 na 4 osoby po 65. roku życia, a około 37% seniorów, którzy upadli, doznaje urazu wymagającego pomocy medycznej albo ograniczającego codzienną aktywność.

Po upadku opiekunka powinna najpierw sprawdzić stan podopiecznego i dopiero później decydować o dalszych działaniach. Najważniejsze są:

• kontakt z seniorem – trzeba sprawdzić, czy jest przytomny, odpowiada na pytania i pamięta, co się wydarzyło;
• ocena bólu i widocznych urazów – szczególnie głowy, bioder, kręgosłupa oraz kończyn;
• sprawdzenie możliwości ruchu – senior nie powinien być od razu podnoszony, jeśli zgłasza silny ból, ma widoczną deformację kończyny albo istnieje podejrzenie złamania;
• kontrola objawów neurologicznych – zaburzenia mowy, nagłe osłabienie ręki lub nogi, problemy z równowagą, dezorientacja, utrata przytomności czy drgawki wymagają pilnej oceny medycznej;
• szczególna ostrożność po uderzeniu w głowę – narastająca senność, wymioty, problemy z chodzeniem lub mówieniem mogą świadczyć o poważniejszym urazie.

Znaczenie ma także to, jakie leki przyjmuje podopieczny. Przy urazie głowy szczególnie ważna jest informacja o lekach wpływających na krzepnięcie krwi, ponieważ może ona mieć znaczenie dla dalszej oceny medycznej.

W praktyce opiekunka powinna zapamiętać prostą zasadę: najpierw ocena stanu seniora, później pomoc przy zmianie pozycji. Próba szybkiego postawienia podopiecznego na nogi może pogłębić uraz, zwłaszcza przy złamaniu biodra lub urazie głowy. Upadki są też najczęstszą przyczyną urazowych uszkodzeń mózgu u osób starszych, dlatego nawet pozornie niegroźnego zdarzenia warto uważnie pilnować w kolejnych godzinach.

Jak zapobiegać upadkom osób starszych? Praktyczne wskazówki dla opiekunki seniorów 

Po upadku warto przyjrzeć się nie tylko jego skutkom, ale także temu, co mogło doprowadzić do zdarzenia. Opiekunka seniorów może wychwycić wiele czynników ryzyka podczas zwykłych codziennych czynności: wstawania z łóżka, kąpieli, korzystania z toalety czy przechodzenia między pomieszczeniami.

Szczególnie ważne są:

• bezpieczne przejścia w domu – warto usunąć luźne dywaniki, przewody i drobne przedmioty z podłogi oraz zadbać o dobre oświetlenie;
• stabilne obuwie – kapcie i buty powinny dobrze trzymać stopę i mieć podeszwę ograniczającą poślizg;
• pomoce do chodzenia w zasięgu seniora – balkonik, laska czy kule powinny znajdować się tam, gdzie podopieczny może po nie łatwo sięgnąć;
• ostrożne wstawanie – senior, który ma zawroty głowy lub spadki ciśnienia, powinien najpierw usiąść, chwilę odczekać, a dopiero potem wstać;
• obserwacja zmian w poruszaniu się – szuranie stopami, chwiejny chód, częstsze podpieranie się o meble czy trudność z podnoszeniem się z krzesła warto zgłosić rodzinie lub personelowi medycznemu.

Opiekunka seniorów może również zwracać uwagę na sytuacje, w których upadki lub potknięcia zdarzają się częściej. Powtarzające się problemy rano, po przyjęciu leków, po kąpieli albo podczas nocnych wyjść do toalety mogą pomóc ustalić, gdzie ryzyko jest największe. Taka obserwacja ułatwia wprowadzenie prostych zmian w codziennej opiece i lepsze zabezpieczenie seniora.

Opiekunka seniorów w Niemczech – przygotowanie do różnych sytuacji na zleceniu

Upadek podopiecznego pokazuje, jak ważne w pracy opiekunki seniorów są wiedza o stanie zdrowia osoby starszej oraz dokładne informacje o zleceniu. Jeszcze przed wyjazdem warto wiedzieć, czy senior porusza się samodzielnie, korzysta z balkonika lub wózka, potrzebuje pomocy przy wstawaniu i transferze oraz czy wcześniej zdarzały mu się upadki. Istotna jest również informacja o nocnym wstawaniu, ponieważ droga do łazienki może być momentem zwiększonego ryzyka.

W Patron Opieka kandydatka przed wyjazdem otrzymuje informacje dotyczące stanu podopiecznego, jego mobilności oraz zakresu wymaganej pomocy. Dzięki temu może ocenić, czy dane zlecenie odpowiada jej doświadczeniu i możliwościom. Podczas pobytu w Niemczech opiekunka seniorów może również skontaktować się z koordynatorem, gdy pojawi się sytuacja wymagająca dodatkowego wsparcia.

Dobre przygotowanie do zlecenia oznacza więc więcej niż spakowanie walizki i zaplanowanie podróży. Wiedza o potrzebach podopiecznego pozwala od pierwszych dni zwracać uwagę na sytuacje wymagające większej ostrożności i odpowiednio organizować codzienną opiekę.